İçeriğe geç
Giriş

Akıllı evde bağlantı türleri: Wi-Fi, Zigbee, Thread, Matter ve fazlası

Pilli sensör hangi ağa, kamera hangisine uyar? Kutudaki logolar ne anlatır? Cihaz almadan önce bilmen gerekenler ve sana uygun bağlantıyı bulan bir araç.

11 dk okuma

Akıllı evde bağlantı türleri: Wi-Fi, Zigbee, Thread, Matter ve fazlası
Başlamadan önceBölüm 2 / 4 · Başlangıç · Yalnızca okuma

Yeni başlayanlar için Home AssistantBölüm 2 / 4

  1. 01Home Assistant kurulumu
  2. 02Akıllı evde bağlantı türleri
  3. 03Home Assistant'ta ilk açılış
  4. 04Home Assistant'ta cihaz, varlık, alan ve etiket
Seviye
Başlangıç
Süre
Yalnızca okuma
Gerekenler
  • Hiçbir şey. Cihaz almadan önce okuman yeterli.
İçindekiler15 bölüm
  1. Bağlantı türlerinin haritası
  2. Önce iki fikir: ağın şekli ve yerel çalışma
  3. Wi-Fi
  4. Kablo: Ethernet ve PoE
  5. Zigbee
  6. Thread
  7. Matter: bağlantı değil, ortak dil
  8. Bluetooth
  9. Z-Wave
  10. 433 MHz RF
  11. Kutuda neye bakmalı?
  12. Sana uygun bağlantıyı bul
  13. Örnek evler
  14. Sık yapılan hatalar
  15. Son söz

Akıllı ev cihazları farklı dillerde konuşur: Bir sensör Zigbee’yle, bir ampul Wi-Fi’la, bir kilit Thread’le bağlanır. Cihaz alırken bunu bilmezsen ya fazladan bir hub almak zorunda kalırsın, ya pil derdine düşersin ya da internet kesilince çalışmayan bir cihazla kalırsın. Bu rehberde evde karşına çıkabilecek bütün bağlantı türlerini tek haritada topluyorum: Hangisi ne işe yarar, ne gerektirir, kutuda neye bakarsın? Sonunda, almayı düşündüğün cihaz için doğru bağlantıyı birkaç soruyla bulan bir araç var: Sana uygun bağlantıyı bul.

Bağlantı türlerinin haritası

Önce büyük resme bakalım. Tablodaki bir türün adına tıklarsan o türün bölümüne gidersin.

TürEn çok nerede kullanılır?Pille uzun süre çalışır mı?Ne gerekir?
Wi-FiKamera, robot süpürge, priz, ampulHayır; cihaz genelde prize bağlıdırModemin yeter
Kablo: Ethernet ve PoEGüvenlik kamerası, Home Assistant’ın çalıştığı cihazPil yok; elektrik prizden ya da kablodan gelirAğ kablosu; PoE için PoE destekli bir anahtar (switch)
ZigbeePilli sensör, düğme, ampul, prizEvetZigbee adaptörü (koordinatör)
ThreadYeni nesil sensör, kilit, ampulEvetThread sınır yönlendiricisi
MatterMarkalar arası çalışan cihazlarThread üzerinden evet, Wi-Fi üzerinden hayırMatter entegrasyonu; Thread cihazları için sınır yönlendiricisi
BluetoothSıcaklık ve bitki sensörü, bazı kilitlerEvetHome Assistant cihazının Bluetooth’u ya da bir Bluetooth proxy
Z-WaveRöle, kilit, sensörEvetZ-Wave adaptörü
433 MHz RFKumanda, kapı zili, hava istasyonuEvet433 MHz alıcı-verici

Kısaca: Görüntü taşıyan cihazlarda kablo ya da Wi-Fi, pilli cihazlarda Zigbee ya da Thread, başka uygulamalardan da kontrol etmek istediğin cihazlarda Matter. Bluetooth, Z-Wave ve 433 MHz ise özel durumlar içindir.

Önce iki fikir: ağın şekli ve yerel çalışma

Bağlantı türlerini birbirinden ayıran iki fikir var. İlki ağın şekli. Wi-Fi’da her cihaz doğrudan modeme ya da bir erişim noktasına bağlanır; buna yıldız ağ denir. Zigbee’de ve Thread’de ise cihazlar birbirinin mesajını taşır; buna örgü ağ (mesh) denir. Örgü ağda prize bağlı cihaz arttıkça ağ güçlenir. Pilli cihazlar da az enerji harcayarak en yakın komşusuyla konuşur.

İkincisi, cihazın kiminle konuştuğu. Yerel çalışan bir cihaz Home Assistant’la doğrudan konuşur ve internet kesilse de çalışır. Bulut üzerinden çalışan bir cihazın komutu ise önce üreticinin sunucusuna gider. İnternet ya da üreticinin sunucusu çökerse cihaz Home Assistant’ta da çalışmaz. Bağlantı türü bunu tek başına belirlemez: Bir Wi-Fi cihaz yerel çalışabilir, bir Zigbee hub’ı da bulut isteyebilir.

Koordinatör, yönlendirici ve sınır yönlendiricisi gibi kavramları video yazısındaki kavramlar tablosunda tek tek anlattım.

Wi-Fi

Wi-Fi’ın en büyük artısı ek donanım istememesi: Modemin zaten evde. Çok veri taşıyabildiği için kamera, robot süpürge ve enerji ölçer gibi hep prize bağlı cihazlarda iyi bir seçim. Pilli cihazlarda ise zayıf kalır; Wi-Fi çok enerji harcar ve pil çabuk biter.

Dikkat etmen gereken iki şey var:

  • Akıllı ev cihazlarının çoğu yalnızca 2,4 GHz Wi-Fi’a bağlanır. Modeminde 2,4 GHz bandının açık olduğundan emin ol.
  • Wi-Fi cihazların bir kısmı yalnızca üreticinin bulutuyla çalışır. Almadan önce cihazın Home Assistant’ta yerel çalışıp çalışmadığına bak (Kutuda neye bakmalı?).

Modemin kaç cihazı kaldırdığını ve Wi-Fi cihazları Home Assistant’a eklemeyi video yazısında anlattım: Modemin kaç Wi-Fi cihazı kaldırır?

Evin bazı odalarında Wi-Fi zayıfsa cihaz almadan önce Evde Wi-Fi neden çekmiyor? rehberine bak.

Kablo: Ethernet ve PoE

Kablo en güvenilir bağlantıdır: Parazit, menzil ve kopma derdi yoktur. Home Assistant’ın çalıştığı cihazı ve güvenlik kameralarını mümkünse kabloyla bağla.

PoE (Power over Ethernet), elektriği de aynı ağ kablosundan taşır. Tavana ya da duvara takılan bir kamera için ayrı priz gerekmez; tek kablo hem görüntüyü hem elektriği taşır. Bunun için kameranın PoE desteklemesi, kablonun öbür ucunda da PoE destekli bir anahtar (switch) ya da PoE enjektörü olması gerekir.

Kablonun eksiği belli: Duvarlardan kablo geçirmek her evde kolay değildir. Kiradaysan ya da kablo çekemiyorsan Wi-Fi kamera da iş görür. Yalnız aynı anda çok kamera çalışacaksa modeminin yükünü hesaba kat.

Zigbee

Zigbee, pilli sensörlerin ve düğmelerin en yaygın bağlantısıdır. Az enerji harcar; kapı ve hareket sensörlerinin pilleri genelde bir iki yıl, bazılarınınki daha da uzun dayanır. Cihaz seçeneği en geniş olan türdür ve fiyatlar uygundur.

Zigbee için bir Zigbee adaptörü (koordinatör) gerekir. Home Assistant’ta bu adaptörü ZHA ya da Zigbee2MQTT ile kullanırsın. Aqara ve Tuya gibi markaların Zigbee cihazlarının çoğu, markanın kendi hub’ı yerine doğrudan bu adaptöre bağlanabilir. Yine de almadan önce cihazı Zigbee2MQTT’nin desteklenen cihazlar listesinde (yeni sekmede açılır) arat.

Zigbee de Wi-Fi gibi 2,4 GHz bandını kullanır; ikisi aynı kanallara düşerse birbirini bozabilir. Adaptörü kurmayı, cihaz eklemeyi ve kanal seçimini video yazısında adım adım anlattım: Zigbee bölümü ve Kanallar ve parazit.

Thread

Thread de Zigbee gibi az enerji harcayan bir örgü ağdır, ama ev ağıyla aynı dili (IP) konuşur. Thread cihazlarını ev ağına bir sınır yönlendiricisi bağlar. HomePod mini, Apple TV 4K, Nest Hub (2. nesil) ya da Thread’e ayrılmış bir Home Assistant Connect ZBT-2 bu işi yapar. Evinde bunlardan biri varsa büyük ihtimalle zaten bir Thread ağın var.

Yeni Thread cihazların çoğu Matter’la gelir; kutularında Matter logosunun yanında Thread de yazar. Sınır yönlendiricisini hazırlamayı ve Thread ağını Home Assistant’a bağlamayı video yazısında anlattım: Home Assistant’ta Thread ve Matter.

Matter: bağlantı değil, ortak dil

Matter bir radyo değil; cihazların birbirini anlamasını sağlayan ortak bir dildir. Wi-Fi, Ethernet ya da Thread üzerinden çalışır, Bluetooth’u yalnızca ilk kurulumda kullanır. Kutuda Matter logosu ve bir kurulum kodu (QR kod ve altında rakamlar) bulunur.

Matter’ın en büyük artısı, aynı cihazı birden çok sistemin birlikte kontrol edebilmesidir: Bir Matter prizini hem Home Assistant’tan hem Apple Home’dan yönetebilirsin. Matter cihazlar yerel çalışacak şekilde tasarlanır; komutlar evin içinde kalır.

  • Cihaz Wi-Fi üzerinden çalışıyorsa ek bir şey gerekmez; Home Assistant’ın Matter entegrasyonu yeter.
  • Thread üzerinden çalışıyorsa bir Thread sınır yönlendiricisi de gerekir.

Matter cihazını Home Assistant’a eklemeyi video yazısında adım adım anlattım: Matter cihazı eklemek.

Bluetooth

Bluetooth (BLE), az enerji harcayan ama menzili kısa bir bağlantıdır. Sıcaklık ve nem ölçerler, bitki sensörleri ve bazı akıllı kilitler Bluetooth kullanır. Bu cihazlar pille uzun süre çalışır ve genelde ucuzdur.

Home Assistant’ın çalıştığı cihazda Bluetooth varsa yakındaki cihazları doğrudan görür. Sorun menzil: Bluetooth sinyali duvarlardan geçtikçe hızla zayıflar. Bunu Bluetooth proxy’leriyle çözersin. ESPHome yüklü bir ESP32 kartı ya da bazı Shelly cihazları, yakınlarındaki Bluetooth cihazlarının sinyalini Wi-Fi üzerinden Home Assistant’a taşır. Evin farklı köşelerine birkaç proxy koyduğunda bütün ev Bluetooth menziline girer.

Bluetooth ayarlarına Ayarlar → Bağlantı → Bluetooth menüsünden ulaşırsın.

Z-Wave

Z-Wave da Zigbee gibi bir örgü ağdır, ama 2,4 GHz yerine Avrupa’da 868 MHz bandını kullanır. Wi-Fi, Zigbee ve Bluetooth bu bandı kullanmadığı için parazit daha az olur; düşük frekanslı sinyal duvarlardan da daha kolay geçer. Her Z-Wave cihaz bir sertifika sürecinden geçer; bu yüzden farklı markaların cihazları birbiriyle iyi anlaşır.

Z-Wave alırken iki şeye dikkat et:

  • Cihazın Avrupa (EU) frekanslı sürümünü al; Kuzey Amerika sürümü farklı bir frekans kullanır.
  • Almadan önce aradığın cihazın Z-Wave sürümünü Türkiye’de bulabildiğine ve fiyatına bak.

Home Assistant’ta Z-Wave için bir Z-Wave adaptörü ve Z-Wave JS entegrasyonu gerekir. Home Assistant’ın kendi adaptörü Connect ZWA-2, bölgesini Home Assistant’taki konum ayarından kendisi seçer. Evinde henüz Z-Wave yoksa çoğu zaman Zigbee ya da Thread ile başlamak daha kolaydır.

433 MHz RF

Ucuz kumandalar, kablosuz kapı zilleri, hava istasyonlarının dış sensörleri ve bazı perde motorları 433 MHz radyo sinyali kullanır. Bu cihazlar çok ucuzdur ama iki önemli eksikleri var:

  • Çoğu yalnızca sinyal gönderir. Komutun cihaza ulaşıp ulaşmadığını Home Assistant bilemez.
  • Çoğunda şifreleme yoktur; gönderilen sinyal kaydedilip tekrar gönderilebilir. Bu yüzden kapı kilidi ve alarm gibi güvenlik işlerinde kullanma.

Home Assistant’a bağlamak için bir 433 MHz alıcı-verici gerekir: RFXtrx gibi hazır bir cihaz ya da ESPHome yüklü bir ESP32 ile 433 MHz alıcı modülü. Elinde zaten bu tür cihazlar varsa işe yarar; sıfırdan başlıyorsan Zigbee daha iyi bir seçimdir.

Kutuda neye bakmalı?

Bir cihazın nasıl bağlandığı ve Home Assistant’ta nasıl çalışacağı genelde kutusunda ya da ürün sayfasında yazar. Şunlara bak:

Kutuda ne yazıyor?Ne anlama geliyor?
Matter logosu ve kurulum koduHome Assistant’a Matter entegrasyonuyla eklenir; markanın uygulaması gerekmez.
Matter logosunun yanında ThreadMatter entegrasyonunun yanında bir Thread sınır yönlendiricisi de gerekir.
Zigbee, Zigbee 3.0 ya da “hub gerekir”Markanın hub’ı yerine genelde Home Assistant’taki Zigbee adaptörü yeter. Almadan önce Zigbee2MQTT listesine bak.
Yalnızca 2,4 GHz Wi-FiModeminde 2,4 GHz bandının açık olması gerekir.
Tuya ya da Smart Life uygulamasıyla çalışırWi-Fi’lı olanlar Home Assistant’ın resmî Tuya entegrasyonunda bulut üzerinden çalışır. Zigbee’li olanları Zigbee adaptörüne doğrudan bağlayabilirsin.
Alexa ya da Google Asistan ile çalışırCihazın o asistanla çalıştığını gösterir; Home Assistant’ta yerel çalışacağını göstermez.
Works with Home AssistantHome Assistant ekibinin test edip onayladığı cihaz. Listeye works-with.home-assistant.io (yeni sekmede açılır) adresinden bakabilirsin.

Cihazları bağlantı türüne göre cihaz karşılaştırma sayfalarında da süzebilirsin.

Sana uygun bağlantıyı bul

Almayı düşündüğün cihazı aklına getir ve birkaç soruyu yanıtla. Araç sana uygun bağlantıyı ve okuman gereken bölümü gösterir.

Örnek evler

Farklı bağlantı türlerini aynı evde kullanmak normaldir; Home Assistant hepsini tek ekranda toplar. Üç örnek:

Kiralık bir daire, birkaç cihaz. Birkaç ampul, priz ve bir kamera düşünüyorsan Wi-Fi ve Wi-Fi üzerinden çalışan Matter cihazlar yeter; ek bir adaptör gerekmez. Taşınırken cihazları söker, yeni evde modemine bağlarsın.

Sensörlerle dolu bir ev. Kapı, pencere, hareket, sıcaklık ve su kaçağı sensörleri eklemeye başladıysan bir Zigbee adaptörü al. Prize bağlı Zigbee cihazlar (priz, ampul, röle) ağın omurgasını oluşturur; pilli sensörler onlara bağlanır. Kameraları da kabloyla ya da Wi-Fi’la bağlarsın.

Evde Apple ya da Google cihazları var. HomePod mini, Apple TV 4K ya da Nest Hub (2. nesil) varsa zaten bir Thread ağın var. Matter over Thread cihazlar seçersen aynı cihazı hem Home Assistant’tan hem Apple Home ya da Google Home’dan kontrol edersin.

Sık yapılan hatalar

  • Zigbee cihazını Wi-Fi sanmak. Kutuda “hub gerekir” yazıyorsa cihaz büyük ihtimalle Zigbee’dir. Home Assistant’ta bir Zigbee adaptörü olmadan çalışmaz.
  • Pilli sensörü Wi-Fi’lı almak. Wi-Fi’lı pilli sensörlerin pili Zigbee’dekilere göre genelde çok daha çabuk biter.
  • Yalnızca bulutla çalışan cihaz almak. İnternet kesilince evdeki ışığı da yakamazsın. Almadan önce cihazın Home Assistant’ta yerel çalıştığını kontrol et.
  • Her marka için ayrı hub almak. Zigbee cihazların çoğu tek bir Zigbee adaptörüne bağlanır. Matter cihazlarda ise hub’a hiç gerek kalmayabilir.
  • Zigbee adaptörünü bilgisayara doğrudan takmak. USB 3.0 portları 2,4 GHz bandında parazit yapar. Adaptörü bir USB uzatma kablosuyla birkaç karış uzağa al (Kanalı değiştirmeden önce).
  • 433 MHz’i güvenlik için kullanmak. Kilit ve alarm için şifreli bir bağlantı seç: Zigbee, Thread, Z-Wave ya da kablo.

Son söz

Bağlantı türünü seçmek, cihaz seçmenin yarısı. Görüntü için kablo ya da Wi-Fi, pilli cihazlar için Zigbee ya da Thread, başka uygulamalardan da kontrol için Matter. Gerisi özel durumlar. Hangisini seçersen seç, cihazın Home Assistant’ta yerel çalıştığından emin ol.

Bu konuyu videoda da anlattım: Wi-Fi, Zigbee ve Thread karşılaştırma videosu (yeni sekmede açılır). Wi-Fi, Zigbee ve Thread’in ayrıntılı karşılaştırması ve Home Assistant’ta kurulum adımları ise video yazısında.

Bu rehber, “Yeni başlayanlar için Home Assistant” serisinin ikinci bölümü. İlk bölümde Home Assistant’ı kurmayı, üçüncü bölümde de kurulumdan sonraki ilk ayarları anlattım.

Senin evinde hangi bağlantı türleri var? Aklına takılan bir şey olursa iletisim@otonomev.com adresine yazabilirsin.

Kaynaklar

Öneride bulun

Sitede görmek istediğin bir şey, bulduğun bir hata ya da aklına gelen bir fikir varsa yaz; hepsini okuyorum.

0 / 1000

Kişisel bilgi yazma; e-posta ve telefon numarası gibi bilgiler otomatik silinir. Yanıt bekliyorsan İletişim sayfasındaki adrese yaz. Ayrıntılar Gizlilik sayfasında.

Sitede ara

Rehberlerde, video yazılarında, haberlerde ve cihazlarda arar.