Wi-Fi, Zigbee ve Thread: Hangisi ne zaman doğru seçim?
Akıllı evde Wi-Fi, Zigbee ve Thread arasında tek bir kazanan yok. Hangi cihaza hangisinin uyduğunu ve Matter'ın bu tabloda nerede durduğunu anlatıyorum.
İçindekiler16 bölüm
- Kısa cevap: Tek bir kazanan yok
- Videoyu çektiğimden beri neler değişti?
- Önce birkaç kavram
- Wi-Fi: Modemin zaten evde
- Zigbee: Pilli sensörlerin protokolü
- Thread: IP konuşan örgü ağ
- Matter: Ortak dil
- Home Assistant’ta Thread ve Matter
- Kanallar ve parazit
- Büyük karşılaştırma
- Hangi cihaz için hangi protokol?
- Nasıl karar veririm?
- Donanım kilidine düşmemek
- Takılırsan
- Hangisinden başlamalıyım?
- Son söz
Akıllı eve başlayan herkesin ilk sorularından biri şu: Hangi protokolü seçmeliyim? Wi-Fi cihazları modemi gerçekten yorar mı? Zigbee hâlâ en mantıklı seçim mi, yoksa gelecek tamamen Matter’ın arkasındaki Thread’in mi? Videoda bu üç protokolü teknik ayrıntıları, Home Assistant uyumlulukları, artıları ve eksileriyle tarafsız bir şekilde yan yana koymuştum. Bu yazı videoyu tamamlıyor. Her protokolün nasıl çalıştığını, Home Assistant’ta adım adım nasıl kurulduğunu, kanalların nasıl ayarlandığını ve hangi cihazda hangisinin mantıklı olduğunu burada bulacaksın. Amacım, donanım kilidine düşmeden tamamen yerel ve kararlı çalışan bir akıllı ev kurmana yardım etmek.
Videoyu Haziran 2026’da yayımlamıştım. O günden beri Home Assistant’ın menüleri epey değişti. Bu yüzden yazıdaki bütün menü ve düğme adlarını Home Assistant 2026.11’in Türkçe arayüzünden yeniden kontrol ettim.
Kısa cevap: Tek bir kazanan yok
Üç protokolün de evde bir yeri var. Hangisinin ne zaman öne çıktığını aşağıdaki tabloda özetledim. Bir protokolün adına tıklarsan o bölüme gidersin.
| Protokol | En iyi olduğu işler | Ne gerekir? |
|---|---|---|
| Wi-Fi | Kamera, robot süpürge, enerji ölçer gibi çok veri taşıyan ya da hep prize bağlı cihazlar | Modemin yeter. Cihazın markasına ait, tercihen yerel çalışan bir entegrasyon kurarsın. |
| Zigbee | Pilli sensörler, düğmeler ve ampuller. Cihaz seçeneği en geniş olan protokol. | Bir Zigbee adaptörü (koordinatör) ve ZHA ya da Zigbee2MQTT |
| Thread ve Matter | Markalar arası çalışan yeni nesil cihazlar, pilli sensörler ve kilitler | Bir Thread sınır yönlendiricisi ve Matter entegrasyonu |
Kısaca: Cihaz pilliyse Zigbee’yi ya da Thread’i, görüntü taşıyorsa Wi-Fi’ı ya da kabloyu seç. Geri kalan durumlarda evinde hangi ağın zaten kurulu olduğuna ve cihazın Home Assistant’ta yerel çalışıp çalışmadığına bakarsın. Bu kuralın arkasındaki nedenleri aşağıda tek tek anlatıyorum.
| Aradığın şey | Bölüm |
|---|---|
| Wi-Fi cihazları modemi yorar mı? | Modemin kaç Wi-Fi cihazı kaldırır? |
| Zigbee’yi kurmak | ZHA mı, Zigbee2MQTT mi? |
| Thread ağı kurmak ve Matter cihazı eklemek | Home Assistant’ta Thread ve Matter |
| Wi-Fi ile Zigbee’nin birbirini bozması | Kanallar ve parazit |
| Üç protokol tek tabloda | Büyük karşılaştırma |
| Hangi cihaz için hangi protokol? | Cihaz cihaz önerilerim |
| Kopan, eşleşmeyen cihazlar | Takılırsan |
Videoyu çektiğimden beri neler değişti?
Videoyu yayımladığımdan beri bu konuyu doğrudan ilgilendiren birkaç değişiklik oldu. Yazıdaki adımların hepsi bu değişikliklere göre güncel.
| Ne değişti? | Ne zaman? | Seni nasıl etkiliyor? |
|---|---|---|
| Zigbee, Thread, Matter, Bluetooth ve MQTT sayfaları Ayarlar → Bağlantı altında toplandı. | Home Assistant 2026.9 | Bu protokollerin ayarlarına artık Ayarlar → Bağlantı’dan ulaşıyorsun. Eski bağlantılar da çalışmaya devam ediyor. |
| Matter sayfasına bir ağ haritası geldi (Haritayı göster). 2026.11’de harita, bir köprü üzerinden gelen cihazları da gösteriyor. | Home Assistant 2026.9 ve 2026.11 | Hangi Matter cihazının Thread’de, hangisinin Wi-Fi’da olduğunu ve sinyalinin ne kadar güçlü olduğunu tek ekranda görüyorsun. |
| Matter Server uygulaması baştan yazıldı; artık matter.js tabanlı. | Videodan sonra, uygulamanın 9.0.0 sürümüyle | Verilerin ilk açılışta kendiliğinden taşınıyor. Yeni sunucu eskisinin yaklaşık iki katı RAM istiyor. |
| Matter 1.6 yayımlandı: NFC ile kurulum ve birden çok sistemin tek bir Matter ağını birlikte yönetmesi (Joint Fabric). | 17 Haziran 2026 | Bu özelliklerin cihazlara ve uygulamalara ne zaman geleceği üreticiye bağlı. |
| ZHA, pilsiz Zigbee Green Power anahtarlarını destekliyor. Matter 1.5 kameraları da Home Assistant’ta çalışıyor. | Home Assistant 2026.11 | Green Power’ı ve Matter kameralarını HACS bitti yazısında ayrıntılı anlattım. |
| HACS kalktı, yerine Ayarlar → Marketplace geldi. | Home Assistant 2026.11 | Topluluğun hazırladığı yerel entegrasyonları artık Marketplace’ten kuruyorsun. |
Bu yazıyı hazırlarken baktığım sürümler şunlar: Home Assistant 2026.11.0, Matter Server uygulaması 9.3.0, OpenThread Border Router uygulaması 3.3.0, Zigbee2MQTT 2.14.3 ve Mosquitto broker 7.1.3.
Önce birkaç kavram
Protokolleri karşılaştırmadan önce sık geçecek birkaç kelimeyi netleştirelim. Bunları bir kez oturttuğunda gerisi çok kolaylaşıyor.
| Kavram | Ne demek? |
|---|---|
| Yıldız ağ | Bütün cihazlar tek bir merkeze bağlanır. Wi-Fi böyle çalışır: Her cihaz modeme ya da bir erişim noktasına bağlanır. Evinde birden çok erişim noktalı bir mesh Wi-Fi sistemi olsa bile cihazlar birbirinin mesajını taşımaz. |
| Örgü ağ (mesh) | Cihazlar birbirinin mesajını taşır. Zigbee ve Thread böyle çalışır. Prize takılı cihaz arttıkça ağ hem büyür hem güçlenir. |
| Koordinatör | Zigbee ağını kuran ve yöneten adaptör. Her Zigbee ağında yalnızca bir koordinatör olur. |
| Yönlendirici | Başka cihazların mesajını taşıyan cihaz. Zigbee’de ve Thread’de bunlar hep elektrikte olan cihazlardır: priz, ampul, röle. Buradaki yönlendirici evdeki modem değil; ağın içindeki bir görevin adı. |
| Uç cihaz | Mesaj taşımayan, çoğu zaman pilli cihaz. Pilini korumak için uyur. Uyanınca kendisine gelen mesajları bağlı olduğu yönlendiriciden alır. |
| Sınır yönlendiricisi | Thread ağını ev ağına bağlayan cihaz. HomePod mini, Apple TV 4K, Nest Hub (2. nesil) ya da Thread’e ayrılmış bir Connect ZBT-2 bu işi yapar. |
| Matter | Cihazların birbirini anlamasını sağlayan ortak dil. Wi-Fi, Ethernet ya da Thread üzerinden çalışır. Bluetooth’u yalnızca ilk kurulumda kullanır. |
| Yerel ya da bulut | Home Assistant cihazla doğrudan mı konuşuyor, yoksa üreticinin sunucusu üzerinden mi? Bulut üzerinden çalışan bir cihaz, internet kesilince Home Assistant’ta da çalışmaz. |
Wi-Fi: Modemin zaten evde
Wi-Fi’ı hepimiz tanıyoruz. Telefonun, bilgisayarın ve televizyonun zaten onu kullanıyor. Akıllı ev cihazları ise çoğunlukla 2,4 GHz bandında çalışır. Örneğin Shelly’nin Gen2 ve sonraki cihazları yalnızca 2,4 GHz’i destekler. Home Assistant’ın Matter belgesi de Wi-Fi’lı Matter cihazlarının çoğunlukla 2,4 GHz kullandığını söylüyor.
Wi-Fi’da ağ yıldız biçimindedir. Her cihaz modeme ya da bir erişim noktasına doğrudan bağlanır ve kendi IP adresini alır. Shelly’nin destek sayfasındaki ifadeyle her cihaz ağında ayrı bir istemcidir.
Güçlü yanları
- Ek donanım gerekmez. Modemin yeter; ayrıca bir adaptör ya da merkez (hub) almazsın.
- Hızlıdır. Kamera görüntüsü, ses ve süpürge haritası gibi çok veri taşıyan işler için doğru seçim Wi-Fi ya da kablodur. Thread Group da video ve ses gibi yüksek bant genişliği isteyen işler için Wi-Fi’ı gösteriyor.
- Cihaz doğrudan ev ağındadır. Birçok Wi-Fi cihazı yerel bir arayüz sunar. İyi bir entegrasyonla Home Assistant onunla buluta uğramadan konuşur.
Zayıf yanları
- Pil dostu değildir. Rakamlar ortada: Espressif’in ESP32 veri sayfasına göre çipin Wi-Fi radyosu dinlerken 95–100 mA, en yüksek güçte gönderirken 240 mA çekiyor. Zigbee ve Thread için yapılmış Texas Instruments CC2652R ise dinlerken 6,9 mA, 0 dBm’de gönderirken 7,0 mA çekiyor. Yani Wi-Fi radyosu yalnızca dinlerken bile on kattan fazla akım harcıyor. Pilli Wi-Fi cihazları bu yüzden zamanlarının çoğunu derin uykuda geçirir. ESPHome belgelerine göre derin uykudaki bir cihaz ağdan gelen hiçbir şeye yanıt vermez. Yani ona istediğin an komut gönderemezsin.
- Her cihaz modemine bir istemci daha ekler. Bunu bir sonraki bölümde ayrıntılı anlattım.
- Birçok marka buluta bağlıdır. Cihaz üreticinin sunucusu üzerinden çalışıyorsa internet kesildiğinde onu Home Assistant’tan da yönetemezsin.
- 2,4 GHz bandı kalabalıktır. Wi-Fi, Zigbee, Thread ve Bluetooth aynı bandı paylaşır. Bunu kanallar bölümünde çözeceğiz.
Home Assistant’ta Wi-Fi cihazlar
Home Assistant’ta tek bir “Wi-Fi entegrasyonu” yok. Her marka kendi entegrasyonuyla gelir. Asıl önemli soru şu: Entegrasyon cihazla doğrudan mı konuşuyor, yoksa üreticinin bulutu üzerinden mi?
Bunu iki yerden anlarsın:
- Home Assistant’ın sitesinde her entegrasyonun belge sayfasında “IoT class” satırı bulunur. Örneğin Shelly’nin sayfasında “Local Push”, Tuya’nın sayfasında “Cloud Push” yazar.
- Home Assistant’ta Entegrasyon ekle listesinde bulut kullanan entegrasyonların yanında küçük bir bulut simgesi olur. Üzerine gelince İnternet gerektirir yazar. Aynı yazı entegrasyonun kendi sayfasında da görünür.
| Belgede yazan | Ne demek? | Örnek entegrasyon |
|---|---|---|
| Local Push | Cihazla doğrudan konuşur. Bir şey değişince cihaz hemen haber verir. | ESPHome, Shelly, WiZ, Matter |
| Local Polling | Cihazla doğrudan konuşur ama durumu belli aralıklarla sorar. | TP-Link Smart Home (Tapo, Kasa) |
| Cloud Push | Üreticinin bulutu üzerinden çalışır. Değişiklik haberi buluttan gelir. | Tuya |
| Cloud Polling | Bulut üzerinden çalışır ve durumu belli aralıklarla sorar. | — |
| Assumed State | Home Assistant cihazın durumunu öğrenemez; verdiği son komutu doğru sayar. | Tek yönlü bağlantılar, ör. kızılötesi kumandayla yönetilen bir vantilatör |
Kurulum çoğu zaman şöyle ilerler:
- Cihazı önce üreticinin uygulamasıyla Wi-Fi ağına bağla. Cihaz Matter destekliyorsa bu adımı atlayıp onu doğrudan Home Assistant’a ekleyebilirsin (Matter cihazı eklemek).
- Home Assistant çoğu cihazı ağda kendisi bulur. Bulduğu cihaz Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler sayfasında Bulundu başlığının altında görünür. Ekle’ye bas.
- Bulamazsa Entegrasyon ekle’ye bas ve markanın adını ara. Yanında bulut simgesi olan bir entegrasyonu seçiyorsan cihazın internete bağlı kalacağını bil.
- Cihazın IP adresi değişmesin diye modeminde ona bir DHCP rezervasyonu ver. Shelly de ağ rehberinde bunu öneriyor.
Modemin kaç Wi-Fi cihazı kaldırır?
Videonun açıklamasındaki ilk sorulardan biri buydu: Wi-Fi cihazları modemi gerçekten yorar mı? Bunun cevabı tek bir sayı değil. Shelly’nin destek sayfası da bunu açıkça söylüyor: Kaç cihaz bağlayabileceğin, kullandığın modeme ve onun bağlı cihaz sınırına bağlı. Sınırı belirleyen başlıca şeyler şunlar:
- Modemin kendi sınırı. Bazı üreticiler bağlı cihaz sınırını teknik özelliklerde ya da kılavuzda yazar. Yazmıyorsa üreticinin desteğine sorabilirsin.
- Tek bir 2,4 GHz radyonun kalabalığı. O radyoya bağlı bütün cihazlar aynı havayı sırayla kullanır. Shelly’nin ağ tasarım rehberi, genel bir 802.11 kuralı olarak tek bir 2,4 GHz radyoya en fazla 35 kadar Shelly cihazı bağlamayı öneriyor. Daha fazlası için kanalı genişletmek yerine yeni bir erişim noktası eklemeni söylüyor.
- IP adresleri. Her cihaz modemden bir IP adresi alır. Ev ağlarının çoğu 192.168.1.x ya da 192.168.0.x gibi bir aralık kullanır. Böyle bir ağda en fazla 254 cihaz adresi vardır. Modeminin adres dağıttığı havuz (DHCP havuzu) bundan da dar olabilir. Havuz dolarsa yeni gelen cihaz adres alamaz ve ağda görünmez.
- Modemin standardı. Wi-Fi Alliance’a göre Wi-Fi 6’daki OFDMA, erişim noktalarının aynı anda daha çok cihaza hizmet vermesini sağlıyor. Bu yüzden kalabalık bir ağda Wi-Fi 6 destekli bir modem işini kolaylaştırabilir.
Zigbee ve Thread cihazları ise modeminin istemci listesine hiç girmez. Onlar koordinatöre ya da sınır yönlendiricisine bağlanır. Home Assistant da Connect ZBT-2’nin sayfasında bu iki protokolün evdeki Wi-Fi’ın yükünü azalttığını söylüyor.
Wi-Fi ağını akıllı eve hazırlamak için şunları yapabilirsin. Önerilerin çoğu Shelly’nin ağ tasarım rehberinden geliyor. Shelly, ayrı 2,4 GHz ağını yalnızca kendi cihazları için değil, bütün akıllı ev cihazları için öneriyor.
- Ayrı bir 2,4 GHz ağı aç. Akıllı ev cihazların için ayrı bir ağ adı (SSID) kullan.
- Kanalı sabitle. 2,4 GHz kanalını otomatikten çıkar ve 1, 6 ya da 11’e sabitle.
- Kanal genişliğini 20 MHz yap. Shelly’ye göre 40 MHz bu bantta komşu kanallarla hep çakışıyor.
- Bant yönlendirmeyi kapat. Bu ağda band steering kapalı olsun. Bazı modemlerde bu özellik “Smart Connect” adıyla geçiyor.
- WPA2 (AES) kullan. WPA3’ü zorunlu yapmadan önce cihazlarının desteklediğini kontrol et.
- Eski cihazları dışarıda bırakma. 2,4 GHz bandını yalnızca Wi-Fi 6 (ax) moduna alma.
- DHCP rezervasyonu ver. Önemli cihazların IP adresleri değişmesin.
- Gerekirse erişim noktası ekle. Tek erişim noktasına 30–35’ten fazla cihaz bağlanacaksa ikinci bir erişim noktası kur.
Zigbee: Pilli sensörlerin protokolü
Zigbee, düşük güçlü cihazlar için tasarlanmış bir örgü ağ protokolü. IEEE 802.15.4 radyosunu kullanır ve evlerde 2,4 GHz bandında çalışır. Bu bant 11’den 26’ya kadar numaralanan 16 Zigbee kanalına bölünür. Veri hızı 250 kbit/s’dir. Bu hız Wi-Fi’ın yanında çok düşük kalır ama bir sensörün “kapı açıldı” mesajı için fazlasıyla yeterlidir.
Ağda üç tür cihaz bulunur: ağı kuran koordinatör, mesaj taşıyan yönlendiriciler ve çoğu pilli olan uç cihazlar. Home Assistant’ın Zigbee haritasında bunları Koordinatör, Yönlendirici ve Son cihaz olarak görürsün.
Güçlü yanları
- Pil dostudur. Zigbee radyoları çok az akım çeker; Wi-Fi bölümündeki rakamlara bakabilirsin. Pilli sensörler için tasarlanmıştır.
- Cihaz seçeneği çok geniştir. Home Assistant, Zigbee’yi en geniş cihaz seçeneğine sahip standart olarak tanıtıyor. Bu yazıyı hazırlarken Zigbee2MQTT’nin listesinde 616 üreticiden 5.868 cihaz vardı.
- Tamamen yerel çalışır. Cihazlar koordinatöre bağlanır; internete ya da üreticinin bulutuna ihtiyaç duymaz.
- Modemi yormaz. Zigbee cihazları Wi-Fi istemcisi değildir.
- Ağ kendini onarır. Bir yönlendirici kapanırsa mesajlar başka bir yoldan gider.
Zayıf yanları
- Bir adaptör gerekir. Koordinatör olmadan Zigbee ağı kurulmaz.
- Her üretici standarda tam uymaz. Home Assistant’ın belgesi de bazı üreticilerin Zigbee standardının dışına çıktığını söylüyor. Bu yüzden bir cihazı almadan önce uyumluluk listelerine bak. Blakadder’ın listesi (yeni sekmede açılır) cihazın ZHA’da ve Zigbee2MQTT’de çalışıp çalışmadığını gösterir. Zigbee2MQTT’nin listesi (yeni sekmede açılır) de desteklediği cihazları tek tek anlatır.
- 2,4 GHz’i Wi-Fi’la paylaşır. Bu yüzden kanal seçimi önemli.
- Yönlendiricilerin hep açık kalmalı. Duvar anahtarıyla sık kapatılan bir Zigbee ampul ağı güçlendirmek yerine zayıflatır.
- Görüntü taşımaz. Kameralar için uygun değildir.
Zigbee için koordinatör
Home Assistant’ta Zigbee kullanmak için bir koordinatör, yani bir Zigbee adaptörü gerekir. Home Assistant Green’in içinde Zigbee radyosu yok. Raspberry Pi ya da bilgisayar kullanıyorsan da bir adaptör takman gerekiyor. Home Assistant’ın belgesi adaptörleri şöyle sınıflandırıyor:
| Adaptör | Belgedeki durumu | Not |
|---|---|---|
| Home Assistant Connect ZBT-2 | Önerilen. Yeni bir Zigbee ağı kuruyorsan bunu öneriyor. | Silicon Labs MG24 çipi. Zigbee ya da Thread için kullanılır; ikisi aynı anda olmaz. Bellenimini Home Assistant’ın içinden güncellersin. |
| Home Assistant Connect ZBT-1 | Üretimi bitti, desteği sürüyor | Eskiden SkyConnect adıyla satılıyordu. |
| Home Assistant Yellow | Stokta yok, desteği sürüyor | İçinde Zigbee radyosu olan bir merkez |
| Sonoff ZBDongle-E, SMLIGHT SLZB-07, CC2652 tabanlı adaptörler, ConBee III | Test edilmiş ve uyumlu | Bellenimlerini üreticinin araçlarıyla sen güncellersin. |
| ConBee II, RaspBee II, CC2530/CC2531 gibi eski adaptörler | Desteklenir ama önerilmez | CC2530/CC2531 çok eski bellenim kullanır ve 15–20 cihazdan büyük ağlarda düzgün çalışmaz. |
ZHA mı, Zigbee2MQTT mi?
Home Assistant’ta Zigbee’yi iki yoldan kullanabilirsin. İkisi de aynı adaptörlerle çalışır ama aynı adaptörü aynı anda ikisi kullanamaz; birini seçersin.
| Yerleşik entegrasyon | Ayrı uygulama | |
|---|---|---|
| Adı | ZHA (Zigbee Home Automation) | Zigbee2MQTT |
| Nedir? | Home Assistant’ın içinde gelen Zigbee entegrasyonu | Ayrı bir proje; Home Assistant’a MQTT üzerinden bağlanır |
| Ne kurarsın? | Yalnızca entegrasyonu | Mosquitto broker ve Zigbee2MQTT uygulamalarını |
| Ayarlar nerede? | Ayarlar → Bağlantı → Zigbee | Zigbee2MQTT’nin kendi web arayüzünde |
| Standart dışı cihazlar | “Quirk” denen eklerle desteklenir | “Converter” denen dönüştürücülerle desteklenir |
| Adaptörler | Silicon Labs, Texas Instruments, deCONZ, ZiGate ve XBee tabanlı adaptörler | Önerilenler Texas Instruments (zStack), Silicon Labs (Ember) ve deCONZ tabanlı adaptörler |
| Ağ yedeği | Yedekle ve geri yükle → Yedeklemeyi indir | coordinator_ dosyası (yalnızca zStack ve Ember adaptörlerde) |
| Donanım şartı | Ek bir şartı yok | Yalnızca 64 bit sistemler; en az Raspberry Pi 4 öneriliyor |
Yeni başlıyorsan ZHA’yla başlamak daha kolay: Ayrıca bir uygulama ya da MQTT kurmazsın. Zigbee2MQTT’nin artısı ise her cihazın ayarlarını ayrıntılı gösteren kendi arayüzü. Sonradan fikrini değiştirirsen yol kapanmıyor. ZHA kurulurken Manuel bir yedekleme yükleyin seçeneği, Zigbee2MQTT’nin coordinator_backup.json dosyasındaki ağ ayarlarını da kabul ediyor.
ZHA’yı Connect ZBT-2 ile kurmak
- 1Yedek al
- 2Adaptörü tak
- 3Zigbee'yi seç
- 4Önerilen kurulum
- 5Cihaz ekle
- ZBT-2’yi Home Assistant’ın çalıştığı cihaza tak. Kutudan 1,5 metrelik bir USB-C kablosu çıkıyor. Adaptörü bu kabloyla bilgisayardan, SSD’lerden ve modemden uzağa koy. Mümkünse USB 2.0 portu kullan.
- Home Assistant adaptörü kendisi bulur. Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler sayfasında Bulundu başlığının altında Home Assistant Connect ZBT-2 görünür. Ekle’ye bas.
- Protokolünüzü seçin penceresinde Zigbee adaptörü olarak kullanın seçeneğine bas.
- Zigbee’yi kurun penceresinde Önerilen kurulum’u seç. Home Assistant adaptöre güncel Zigbee bellenimini yükler ve ZHA’yı kendisi kurar. Bu sırada pencerede Bağdaştırıcı güncelleniyor yazar. İş bitene kadar adaptöre ve Home Assistant’a dokunma.
- Kurulum bitince Zigbee ağın hazır. Ağın sayfasını Ayarlar → Bağlantı → Zigbee’de bulursun.
Başka bir adaptör kullanıyorsan adaptörü tak, Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler → Entegrasyon ekle’ye bas ve Zigbee Home Automation ara. Bir seri bağlantı noktası seçin penceresinde adaptörünü seç. Zigbee’yi kurun penceresinde Otomatik olarak ayarla (önerilir)’i seç. Adaptörün hangi portta göründüğünü Ayarlar → Bağlantı → Seri sayfasında da görebilirsin.
Zigbee cihazı eklemek
- Ayarlar → Bağlantı → Zigbee’ye gir ve Cihaz ekle’ye bas. Ekranda “Waiting for Zigbee devices to join…” yazar; bu satır henüz Türkçeye çevrilmemiş.
- Cihazı üreticinin anlattığı gibi eşleştirme moduna al ya da fabrika ayarlarına döndür. Ampullerde bu çoğu zaman art arda birkaç kez açıp kapatmaktır. Sensörlerde ise genelde bir düğme ya da iğne deliği bulunur.
- Cihaz ağa katılınca listede belirir ve cihazlarına eklenir. İstersen adını değiştir ve bir alan seç.
- Ağ yeni cihazlara kapanırsa “Try again” ile yeniden aç. Bu düğme de Türkçe arayüzde İngilizce görünüyor.
Zigbee2MQTT’yi kurmak
- 1Yedek al
- 2Mosquitto'yu kur
- 3Depoyu ekle
- 4Uygulamayı başlat
- 5Adaptörü seç
Connect ZBT-2 kullanıyorsan önce adaptörü hazırla. Protokolünüzü seçin penceresinde Zigbee adaptörü olarak kullanın seçeneğine bas. Zigbee’yi kurun penceresinde Kişiselleştirilmiş’i, Zigbee yöntemini seçin penceresinde de Diğer’i seç. Home Assistant adaptöre Zigbee bellenimini yükler ve Zigbee2MQTT için gereken ayarları anlatan belgenin bağlantısını gösterir.
Ayarlar → Eklentiler’e gir; açınca başlıkta Uygulamalar yazar. Uygulamayı yükle’ye bas; Uygulama mağazası açılır. Mosquitto broker’ı bul, Kurulum’a ve ardından Başlat’a bas. Home Assistant MQTT entegrasyonunu çoğu zaman kendisi bulur. Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler’de Bulundu altında MQTT’yi görürsen Ekle’ye bas.
Uygulama mağazası’nda sağ üstteki üç noktaya bas ve Depolar’ı seç. Açılan kutuya aşağıdaki adresi yapıştır ve Ekle’ye bas:
https://github.com/zigbee2mqtt/hassio-zigbee2mqttMağazada iki yeni uygulama çıkar: Zigbee2MQTT (kararlı sürüm) ve Zigbee2MQTT Edge (geliştirme sürümü). Çoğumuz için doğrusu Zigbee2MQTT. Onu aç ve Kurulum’a bas. Kurulum bitince Bilgi sekmesinde Başlat’a bas.
Web Arayüzünü Açın’a bas. İlk açılışta adaptörünü seçersin ve evdeki en yakın 2,4 GHz Wi-Fi ağının kanalını yazarsın (“Closest WiFi Channel”). Zigbee2MQTT bu bilgiyle uygun bir Zigbee kanalı seçer. Bu ekranlar Zigbee2MQTT’nin kendi arayüzü ve İngilizce.
Ayarları kaydedip birkaç saniye bekle. Bir sorun çıkarsa uygulamanın Günlük sekmesine bak.
Thread: IP konuşan örgü ağ
Thread de Zigbee gibi IEEE 802.15.4 radyosunu kullanır. Kanalları ve hızı Zigbee’yle aynıdır. Farkı şu: Thread cihazları IPv6 ile konuşur, yani her cihazın bir IP adresi vardır. Thread ağını ev ağına bir sınır yönlendiricisi bağlar.
Thread’in güçlü yanı, tek bir hata noktasının olmaması. Aynı ağda birden çok sınır yönlendiricisi bulunabilir. Biri kapanırsa ağ diğerleriyle çalışmaya devam eder. Thread Group’a göre bir Thread ağına 250’den fazla cihaz bağlanabilir. Ağda en fazla 32 yönlendirici olur ve hangi cihazın yönlendirici olacağını ağ kendisi seçer. Pilli cihazlar uç cihaz olarak kalır; ara ara uyanıp kendilerine gelen mesajları alırlar.
Güçlü yanları
- Pil dostudur. Zigbee’yle aynı radyoyu kullandığı için aynı derecede az akım çeker.
- Tek hata noktası yoktur. Birden çok sınır yönlendiricisi aynı ağı birlikte taşıyabilir.
- Markalar arasında çalışır. Matter ile birlikte farklı markaların cihazları aynı ağda buluşur.
- Tamamen yerel çalışır ve modemi yormaz. Thread cihazları Wi-Fi istemcisi değildir.
Zayıf yanları
- Her marka kendi ağını kurar. Home Assistant’ın belgesine göre Apple, Google ve Home Assistant’ın sınır yönlendiricileri bugün çoğu zaman ayrı Thread ağları oluşturuyor. Ayrı ağlar arasında cihazlar dolaşamaz. Thread 1.4 bu konuda bir adım atıyor: Farklı markaların sınır yönlendiricilerinin ve cihazlarının birbirini nasıl tanıyacağını standart hale getiriyor.
- Ağ ayarlarına daha çok dikkat ister. IPv6 açık olmalı. VLAN’larla bölünmüş ya da çoklu yayını (multicast) süzen ağlarda sorun çıkabilir.
- Cihaz seçeneği Zigbee kadar geniş değil. Home Assistant da cihaz seçeneğinde Zigbee’yi öne çıkarıyor; Thread’i ise geleceğin teknolojisi olarak tanıtıyor.
- Yeni cihazı telefonla eklersin. Kurulum telefondaki Home Assistant uygulamasıyla yapılıyor.
Matter: Ortak dil
Matter bir radyo değil, bir dil. Cihazın ne olduğunu ve nasıl yönetileceğini tanımlar. Altındaki ağ olarak Wi-Fi’ı, Ethernet’i ya da Thread’i kullanır. Bluetooth’u ise yalnızca kurulumda kullanır: Telefonun ağ bilgilerini cihaza Bluetooth’la verir, cihaz sonra kendi ağına geçer.
Matter’ın en büyük artısı, aynı cihazı birden çok sisteme ekleyebilmen. Standarda göre her cihaz en az beş sistemi aynı anda desteklemeli; Matter’da bunlara “fabric” deniyor. Yani bir prizi hem Apple’ın Ev uygulamasında hem Home Assistant’ta kullanabilirsin. Matter yerel de çalışır: Home Assistant’ın Matter entegrasyonu cihazlarla doğrudan konuşur (Local Push).
Bazı merkezler, kendi cihazlarını Matter üzerinden Home Assistant’a açan bir köprü gibi de çalışır. Home Assistant’ın belgesi örnek olarak SwitchBot Hub 2’yi, Aqara Hub M2’yi, IKEA DIRIGERA’yı ve Philips Hue Bridge’i sayıyor. Örneğin Aqara’nın merkezi için Home Assistant’taki entegrasyon bulut üzerinden çalışıyor. Aynı cihazları Matter köprüsüyle eklersen yerel çalışırlar. Ama bu her zaman en iyi yol değil. Philips Hue’nun Home Assistant entegrasyonu zaten yerel çalışıyor ve Matter’dan çok daha fazla özellik sunuyor. Hue’yu Matter köprüsüyle eklersen özellik kaybedersin.
Home Assistant’ta Thread ve Matter
Home Assistant’ta bu iş üç parçadan oluşur:
| Parça | Ne işe yarar? | Nasıl kurulur? |
|---|---|---|
| Matter entegrasyonu ve Matter Server uygulaması | Matter cihazlarını yönetir. Uygulama 9.0.0 sürümünden beri matter.js tabanlı. | Entegrasyon ekle → Matter. Entegrasyon uygulamayı kendisi kurar. |
| Thread entegrasyonu | Evdeki Thread ağlarını ve bu ağların bilgilerini tutar. | Ayrıca kurmazsın. Home Assistant bir sınır yönlendiricisi bulunca kendiliğinden gelir. |
| OpenThread Border Router uygulaması ve entegrasyonu | Home Assistant’ı bir Thread sınır yönlendiricisine çevirir. | Connect ZBT-2’yi Thread’e ayırınca kendiliğinden kurulur. |
Başlamadan önce
Matter ve Thread, Zigbee’den farklı olarak ev ağının ayarlarına (IPv6, çoklu yayın) bağlı çalışır. Bu listeyi baştan işaretlersen kurulumda takılma ihtimalin azalır:
Kurulum kodunun fotoğrafı neden önemli? Cihazı bir gün sıfırlarsan onu bu kod olmadan yeniden ekleyemezsin. Kod yalnızca kılavuzda yazıyorsa fotoğrafını cihazla birlikte çekip saklamak iyi bir alışkanlık.
1. Matter entegrasyonunu kurmak
- Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler’e gir ve Entegrasyon ekle’ye bas.
Matteryaz ve listeden seç. - Bağlantı yöntemini seçin penceresinde Resmi Matter Server Supervisor uygulamasını kullanın işaretli kalsın. Gönder’e bas.
- Home Assistant Matter Server uygulamasını kurar ve başlatır. Bu birkaç dakika sürebilir.
- Kurulum bitince Matter sayfası Ayarlar → Bağlantı → Matter’da görünür.
2. Thread sınır yönlendiricisini hazırlamak
Evde HomePod mini, Apple TV 4K ya da Nest Hub (2. nesil) varsa zaten bir sınır yönlendiricin var. Home Assistant onları bulur ve Ayarlar → Bağlantı → Thread sayfasında listeler. Apple ağında iPhone, Google ağında Android telefon bu ağın bilgilerini zaten bilir. Bu yüzden Matter cihazlarını hemen eklemeye başlayabilirsin. Yine de ağın bilgilerini Home Assistant’a da aktarmanı öneririm:
- Telefondaki Home Assistant uygulamasında Ayarlar → Bağlantı → Thread’e gir.
- Sayfanın altındaki Kimlik bilgilerini Home Assistant’a gönderin’e bas ve sayfayı yenile.
- Ağın kartında Ağ bilgileri satırı belirdiyse Home Assistant artık o ağın bilgilerini biliyor. Kartta Tercih edilen ağı oluştur düğmesi çıkarsa ona da bas. Düğmenin Türkçesi böyle ama yaptığı iş, bu ağı Home Assistant’ın tercih ettiği ağ yapmak.
Kendi sınır yönlendiricini kurmak istiyorsan bir Connect ZBT-2’yi Thread’e ayırman yeterli:
- Yeni bir ZBT-2 takıyorsan Bulundu altındaki Home Assistant Connect ZBT-2’de Ekle’ye bas. Zaten kurulu bir ZBT-2’yi Thread’e çevireceksen Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler’de Home Assistant Connect ZBT-2’yi aç ve Yapılandır’a bas.
- Protokolünüzü seçin penceresinde Thread’i adaptörü olarak kullanın seçeneğine bas. Türkçesi biraz garip; İngilizcesi “Use as Thread adapter”.
- Home Assistant adaptöre Thread bellenimini ve OpenThread Border Router uygulamasını kurar. İş bitince OpenThread Border Router kurulumu tamamlandı yazar.
- Ayarlar → Bağlantı → Thread’e gir. Tercih edilen ağ altında Home Assistant’ın ağını görmelisin; adı
ha-thread-ile başlar. - Ağın bilgilerini telefonuna gönder. iPhone’da Home Assistant uygulamasında aynı sayfadaki Telefona kimlik bilgilerini gönder’e bas. Android’de Home Assistant uygulamasında Settings → Companion app → Troubleshooting → Sync Thread credentials yolunu izle. Ekranda “Added network from Home Assistant to this device” yazmalı.
Evde zaten bir Apple ya da Google Thread ağı varsa önce yukarıdaki gibi o ağın bilgilerini Home Assistant’a aktar ve onu tercih edilen ağ yap. ZBT-2’yi Thread’e ayırdığında OpenThread Border Router bu ağa katılır. Böylece iki sınır yönlendiricisi aynı ağı birlikte taşır.
3. Matter cihazı eklemek
- 1Kodu hazırla
- 2Cihaz ekle
- 3Hayır. Bu yeni.
- 4QR kodu tara
- 5Alan seç
- Cihazı prize tak ya da pilini yerleştir. Çoğu cihaz kendiliğinden eşleştirme moduna geçer. Bazılarında bunu bir düğmeyle sen yaparsın; nasıl yapılacağı kılavuzunda yazar.
- Telefondaki Home Assistant uygulamasında Ayarlar → Bağlantı → Matter’a gir ve Cihaz ekle’ye bas.
- Cihazınız zaten başka bir Matter denetleyicisine eklenmiş mi? sorusuna Hayır. Bu yeni. diye cevap ver.
- Telefonun açtığı pencerede cihazın QR kodunu tara. Bu pencere telefonun kendi penceresi. Kodu elle yazmak istersen iPhone’da “More options…”, Android’de “Setup without QR-code” seçeneğini kullan.
- Kurulum birkaç dakika sürebilir. Bitince Home Assistant’ta Cihaz eklendi penceresi açılır. Cihaza bir ad ver, bir alan seç ve Bitir’e bas. Hiçbir şeyi değiştirmediysen Atla ve bitir’e basabilirsin.
Başka bir sistemdeki Matter cihazını eklemek
Cihaz zaten Apple’ın Ev uygulamasında ya da Google Home’da kuruluysa onu sıfırlamana gerek yok. Onu Home Assistant’la paylaşman yeterli:
- Ayarlar → Bağlantı → Matter → Cihaz ekle’ye bas ve Evet. Zaten kullanılıyor. seçeneğini seç.
- Cihazın bağlı olduğu sistemi seç: Google Ev, Apple Ev ya da Diğer kontrolörler. Türkçe arayüzde Google Home ve Apple Home böyle çevrilmiş.
- Home Assistant, o uygulamada ne yapacağını adım adım gösterir. Örneğin Apple tarafında aksesuarın ayarlarını açar ve eşleştirme modunu açarsın. Çıkan kurulum kodunu Home Assistant’taki kutuya yapıştırırsın.
Tersini de yapabilirsin. Home Assistant’a eklediğin bir cihazı başka bir sisteme açmak için cihazın sayfasında Cihazı paylaş’a bas. Cihazı hangi sistemlerin yönettiğini de Yapıları yönet’ten görürsün; Türkçe arayüzde “fabric” kelimesi “yapı” diye çevrilmiş.
Kanallar ve parazit
Wi-Fi, Zigbee, Thread ve Bluetooth aynı 2,4 GHz bandını kullanır. Zigbee ile Thread’in 16 kanalı (IEEE 802.15.4 kanalları) 5 MHz arayla dizilir: 11. kanal 2405 MHz’te, 26. kanal 2480 MHz’tedir. Wi-Fi’ın 1, 6 ve 11. kanalları ise 2412, 2437 ve 2462 MHz’tedir ve her biri yaklaşık 20 MHz genişliğinde yer kaplar. Aşağıdaki tabloda Zigbee ve Thread kanallarının bu Wi-Fi kanallarına göre yerini görüyorsun. Tabloyu Texas Instruments’ın ve Espressif’in belgelerindeki frekanslardan hesapladım:
| 802.15.4 kanalı | Merkez frekansı | Modemin kanallarına göre yeri |
|---|---|---|
| 11 | 2405 MHz | Wi-Fi 1’in tam içinde |
| 12–14 | 2410–2420 MHz | Wi-Fi 1’in içinde |
| 15 | 2425 MHz | Wi-Fi 1 ile 6’nın arasındaki boşlukta |
| 16–19 | 2430–2445 MHz | Wi-Fi 6’nın içinde |
| 20 | 2450 MHz | Wi-Fi 6 ile 11’in arasındaki boşlukta |
| 21–24 | 2455–2470 MHz | Wi-Fi 11’in içinde |
| 25 | 2475 MHz | Wi-Fi 11’in hemen üstünde. Modemin 12 ya da 13. kanaldaysa çakışır. |
| 26 | 2480 MHz | Wi-Fi 11’den en uzak kanal. Modemin 13. kanaldaysa çakışır. |
Texas Instruments’ın uygulama notu da 15, 20 ve 25. kanalların en yaygın Wi-Fi kanallarının arasındaki boşluklara düştüğünü söylüyor. Home Assistant’ın ve Zigbee2MQTT’nin önerileri de bu tabloyla örtüşüyor:
- ZHA: Genel öneri 15, 20 ya da 25. Bu kanallar Wi-Fi’la daha az çakışıyor. Ayrıca her Zigbee cihazı her kanalı desteklemiyor. ZHA’nın Akıllı kanal seçeneği de bu üç kanalı öne alıyor.
- Zigbee2MQTT: 11, 15, 20 ya da 25. Bunlara Zigbee Light Link kanalları deniyor.
- Thread: Home Assistant’ın belgesine göre 26. kanal Wi-Fi’dan en az etkilenen kanal. 25 de yardımcı oluyor ama Wi-Fi’ın kanal genişliğine göre kısmen çakışabiliyor.
Modeminin 2,4 GHz kanalına göre şöyle bir başlangıç yapabilirsin:
| Modemin 2,4 GHz kanalı | Önerilen kanallar |
|---|---|
| 1 | Zigbee: 20 ya da 25. Thread: 25 ya da 26. |
| 6 | Zigbee: 15 ya da 25. Thread: 25 ya da 26. |
| 11 | Zigbee: 15 ya da 20. Thread: 26. |
İkisini birden kullanıyorsan Zigbee’yi ve Thread’i aynı kanala koyma. Bu radyolar göndermeden önce kanalı dinler; kanal doluysa bekleyip yeniden dener. Yani aynı kanaldaki ağlar havayı sırayla kullanır. Örneğin modemin 6. kanaldaysa Zigbee’yi 15’e, Thread’i 25’e ya da 26’ya koyabilirsin. Bu tablonun bir başlangıç noktası olduğunu da unutma, çünkü komşularının Wi-Fi ağları da aynı havayı kullanıyor. Evindeki en uygun Zigbee kanalını bulmak için ZHA’nın Akıllı seçeneği bütün kanalları tarar.
Kanalı değiştirmeden önce
Home Assistant’ın belgesi sırayı da söylüyor: Wi-Fi ile Zigbee çakışıyorsa önce Wi-Fi kanalını sabitlemek, Zigbee kanalını değiştirmekten genelde daha iyi sonuç verir. Zigbee kanalını sonradan değiştirmek de deneysel bir işlem; bazı cihazlar yeni kanala geçmeyebilir. Bu yüzden kanalı mümkünse ağı kurarken seç. Kanala dokunmadan önce şunları yap:
- Koordinatörü bilgisayardan uzaklaştır. Bir USB uzatma kablosu kullan. Zigbee2MQTT’ye göre 50 cm’lik bir kablo bile fark ediyor; korumalı kablo daha iyi.
- USB 2.0 portu kullan. Adaptörü SSD’lerden ve USB 3 cihazlarından da uzak tut.
- Modemden uzak tut. Koordinatörü modemden ve diğer erişim noktalarından uzağa, mümkünse evin ortasına koy.
- Diğer 2,4 GHz cihazlarını unutma. Kablosuz oyun faresi ve klavye alıcıları, kablosuz ses vericileri ve Bluetooth cihazları da aynı bandı kullanıyor.
- Wi-Fi kanalını sabitle. Modemin 2,4 GHz kanalını 1, 6 ya da 11’e sabitle ve genişliğini 20 MHz yap.
ZHA’da Zigbee kanalını değiştirmek
Home Assistant’ın önerisi, ZHA’nın seçtiği kanalı belirli bir nedenin yoksa değiştirmemek. Yukarıdaki listeyi tamamladığın hâlde parazit sürüyorsa şöyle değiştirirsin:
- Ayarlar → Bağlantı → Zigbee’ye gir ve Ağ bilgileri’ni aç. Şu anki kanalı Kanal satırında görürsün.
- Kanal satırındaki kalem simgesine bas. Zigbee kanalını değiştir penceresi açılır.
- Yeni kanal listesinden Akıllı’yı ya da 15, 20, 25 kanallarından birini seç. Akıllı bütün kanalları bir kez tarar ve en iyisini seçer. Sonradan kanalı kendiliğinden değiştirmez.
- Pencere bu işin Deneysel özellik olduğunu hatırlatır. Uyarıyı oku ve Kanalı değiştir’e bas.
- Cihazların yeni kanala geçmesi bir saati bulabilir. Pilli cihazların pilini çıkarıp takarsan daha çabuk geçerler. Durumu Haritayı göster ile izleyebilirsin. Bir saat sonra hâlâ gelmeyen bir cihaz olursa onu yeniden eşleştir.
Zigbee2MQTT’de kanal
Zigbee2MQTT kanalı ilk açılışta yazdığın en yakın Wi-Fi kanalına göre seçer. Sonradan değiştirmek istersen Zigbee2MQTT’nin configuration.yaml dosyasını açarsın. Bu dosya Home Assistant’ın yapılandırma klasöründeki zigbee2mqtt klasöründe durur. Dosyayı File editor ya da Studio Code Server uygulamasıyla açabilirsin. Dosyada zaten bir advanced: bölümü varsa channel: satırını onun altında bul ve değerini değiştir. Yoksa şu satırları dosyanın en altına ekle:
advanced:
channel: 25 # (yeni Zigbee kanalı; 11, 15, 20 ya da 25 önerilir)
Kodlardaki # ile başlayan notlar yalnızca senin için; ne Home Assistant ne de Zigbee2MQTT onları okur. Kaydettikten sonra Zigbee2MQTT uygulamasını yeniden başlat; yeni kanal açılışta uygulanır. Kanal değiştirmenin yalnızca zStack (Texas Instruments) ve Ember (Silicon Labs) adaptörlerde çalıştığını bil. Uykudaki pilli cihazlar yeni kanala uyandıklarında geçer. Bazı cihazları yeniden eşleştirmen gerekebilir.
Thread kanalını değiştirmek
Thread ağında sık sık eşleştirme hatası ya da kopan cihaz görüyorsan kanal kalabalık olabilir. Kanalı Home Assistant’tan ancak Home Assistant’ın yönettiği OpenThread sınır yönlendiricilerinde değiştirebilirsin. Apple ve Google cihazlarının ağ ayarlarını kendi uygulamaları yönetir.
- Ayarlar → Bağlantı → Thread’e gir.
- OpenThread sınır yönlendiricinin yanındaki üç noktaya bas ve Kanalı değiştir’i seç.
- Yeni kanalı yaz (ör.
26). Kanal 11 ile 26 arasında olmalı. Sonra Kanalı değiştir’e bas. - Ağ yaklaşık beş dakika eski kanalda çalışmaya devam eder. Sonra bütün cihazlar birlikte yeni kanala geçer. Bu sırada bir şey değişmemiş gibi görünmesi normal. Sınır yönlendiricisini yeniden başlatma ve başka bir ayara dokunma.
- Geçişten sonra cihazlarına bak. Geri gelmeyen bir cihaz olursa onu Thread ağına yeniden ekle.
Büyük karşılaştırma
Buraya kadar anlattıklarımı tek bir tabloda topladım. Akım değerlerini örnek çiplerin veri sayfalarından aldım. Thread de Zigbee’yle aynı radyoyu kullandığı için iki sütuna aynı çipin değerini yazdım.
| Yıldız ağ | Örgü ağ | IP’li örgü ağ | |
|---|---|---|---|
| Protokol | Wi-Fi | Zigbee | Thread (Matter ile) |
| Radyo ve bant | IEEE 802.11. Akıllı ev cihazlarında çoğunlukla 2,4 GHz. | IEEE 802.15.4. 2,4 GHz’te 16 kanal (11–26). | IEEE 802.15.4. Zigbee’yle aynı radyo ve kanallar. |
| Veri hızı | Yüksek; görüntü ve ses taşır | 250 kbit/s; küçük mesajlar için | 250 kbit/s; küçük mesajlar için |
| Ağ yapısı | Yıldız: Her cihaz bir erişim noktasına bağlanır. | Örgü: koordinatör, yönlendiriciler ve uç cihazlar | Örgü: sınır yönlendiricileri, yönlendiriciler ve uç cihazlar |
| Ek donanım | Gerekmez, modemin yeter. | Koordinatör (Zigbee adaptörü) | Sınır yönlendiricisi (HomePod mini, Nest Hub ya da Thread’e ayrılmış ZBT-2) |
| IP adresi | Her cihazın kendi IP adresi var. | Yok; ev ağına koordinatör üzerinden ulaşır. | Var (IPv6); ev ağına sınır yönlendiricisi üzerinden ulaşır. |
| Pilli cihazlar | Zor; pilli cihazlar derin uykuda bekler. | Uygun; pilli sensörler için tasarlandı. | Uygun; uyuyan uç cihazlar ara ara uyanır. |
| Radyo dinlerken (örnek çip) | ESP32: 95–100 mA | CC2652R: 6,9 mA | CC2652R: 6,9 mA |
| Kapsama nasıl büyür? | Yeni erişim noktalarıyla | Prize takılı Zigbee cihazlarıyla | Mesaj taşıyabilen Thread cihazlarıyla ve ek sınır yönlendiricileriyle |
| Kaç cihaz? | Modemin sınırı ve 2,4 GHz kalabalığı belirler. Shelly radyo başına en fazla 35 öneriyor. | Koordinatöre doğrudan 32 cihaz (ZHA); yönlendiricilerle yüzlerce | Thread Group’a göre 250’den fazla |
| Bulut | Markaya göre değişir; yerel entegrasyonlar da var. | Yerel | Yerel |
| Markalar arası uyum | Her markanın kendi entegrasyonu var. Matter’lı Wi-Fi cihazları ortak dili konuşur. | Zigbee 3.0 sertifikalı ürünler; bazı markalar standart dışı | Matter’la ortak dil. Aynı cihaz aynı anda en az beş sistemde çalışabilir. |
| Home Assistant’ta | Markanın entegrasyonu | ZHA ya da Zigbee2MQTT | Thread, OpenThread Border Router ve Matter |
| En iyi olduğu işler | Kamera, süpürge, enerji ölçer, prize bağlı cihazlar | Pilli sensörler, düğmeler, ampuller | Yeni Matter cihazları, pilli sensörler, kilitler |
| Dikkat edilecekler | Pilli cihazlarda yavaş tepki, modem yükü, bulut bağımlılığı | Kanal planı, standart dışı cihazlar, kapatılan yönlendiriciler | Her markanın ayrı ağı, IPv6 ve çoklu yayın şartı |
Hangi cihaz için hangi protokol?
Aşağıdaki tabloda başlangıç önerilerimi topladım. Bunlar kesin kurallar değil; evinde hangi ağın zaten kurulu olduğu da kararı değiştirir. Bir cihaz alırken cihaz karşılaştırma sayfalarımıza da bakabilirsin. Karşılaştırma tablolarını Bağlantı süzgeciyle daraltıp yalnızca Zigbee, Thread ya da Wi-Fi ile çalışan modelleri görebilirsin.
| Cihaz | İlk tercih | Neden? |
|---|---|---|
| Kapı ve pencere sensörü | Zigbee ya da Thread | Pilli ve küçük mesajlar gönderiyor. Pilinin uzun süre dayanması gerekiyor. |
| Hareket sensörü (pilli) | Zigbee ya da Thread | Hem hızlı tepki hem uzun pil ömrü gerekiyor. Wi-Fi radyosu pili çok daha hızlı tüketir. Hareket ve varlık sensörlerini karşılaştır. |
| Varlık sensörü (radar, prize bağlı) | Wi-Fi, Zigbee ya da Thread | Hep elektrikte olduğu için güç sorun değil. Prize bağlı Zigbee modellerinin çoğu ağa yönlendirici olarak da katkı verir. |
| Sıcaklık ve nem sensörü | Zigbee, Thread ya da Bluetooth | Pilli ve seyrek ölçüm gönderiyor. Bluetooth sensörleri ESPHome’un Bluetooth proxy’leriyle evin her köşesinden okuyabilirsin. |
| Su kaçağı sensörü | Zigbee ya da Thread | Pilli ve çoğu zaman yerde, mobilyanın altında duruyor. |
| Akıllı ampul | Zigbee ya da Thread; birkaç taneyse Wi-Fi | Zigbee ampuller ağı büyütür, ama yalnızca elektrikleri hiç kesilmezse. Wi-Fi ampullerin her biri modeminde bir istemci olur. Akıllı ampulleri karşılaştır. |
| LED şerit | Wi-Fi, Zigbee ya da Thread | Kendi adaptörüyle hep elektrikte. Hangi ağın evde kurulu olduğuna göre seç. LED şeritleri karşılaştır. |
| Akıllı priz | Zigbee ya da Thread; yerel entegrasyonu varsa Wi-Fi | Zigbee prizler hep elektrikte olduğu için ağı güçlendirir; ama her prizin yönlendiriciliği aynı iyilikte değil. Bir Thread cihazının mesaj taşıyıp taşımadığını Matter sayfasındaki ağ haritasında görürsün. Enerji ölçen Wi-Fi prizlerin bir kısmı da yerel çalışıyor. Akıllı prizleri karşılaştır. |
| Anahtar arkası röle | Nötr hattı varsa Wi-Fi ya da Zigbee | Nötr hatlı Zigbee röleler çoğu zaman yönlendirici olur. Zigbee2MQTT’ye göre nötr hat istemeyen rölelerin çoğu yönlendirici olmaz. |
| Termostat ve radyatör vanası | Zigbee ya da Thread | Pilli ve seyrek mesaj gönderiyor. |
| Kumanda ve düğme | Zigbee ya da Thread | Pilli ve küçük. Pilsiz Zigbee Green Power anahtarlarını da ZHA artık destekliyor. |
| Kapı kilidi | Thread (Matter) ya da Zigbee | Pilli. Home Assistant, Matter kilitlerde kullanıcıları ve PIN kodlarını cihaz sayfasındaki Erişimi yönetin menüsünden yönetebiliyor. |
| Kamera ve görüntülü zil | Wi-Fi ya da Ethernet | Görüntü çok veri ister; Zigbee ve Thread bunu taşıyamaz. Matter 1.5 kameraları Home Assistant 2026.11’de destekleniyor. |
| Robot süpürge | Wi-Fi | Harita ve uygulama verisi Wi-Fi ister. Entegrasyonunun yerel çalışıp çalışmadığına bak. Home Assistant’ın Matter entegrasyonu Matter destekli süpürgeleri de tanıyor. |
| Enerji ölçer | Wi-Fi ya da Ethernet | Hep elektrikte ve sık ölçüm gönderiyor. |
| Perde ve panjur motoru | Kabloluysa Wi-Fi ya da Zigbee, pilliyse Zigbee ya da Thread | Kablolu motorlar elektrikte olduğu için ağı da güçlendirebilir. |
Nasıl karar veririm?
Kararı birkaç soruyla vermek istersen rehberdeki karar aracını kullanabilirsin. Kendin düşünmek istersen yeni bir cihaz alırken bu beş soruyu sırayla sor:
- 1Pilli mi?
- 2Görüntü taşıyor mu?
- 3Hub var mı?
- 4Yerel çalışıyor mu?
- 5Listede var mı?
- Cihaz pilli mi? Evetse Zigbee’yi ya da Thread’i seç. Pilli Wi-Fi cihazları da var ama pil ömründen ya da tepki süresinden ödün verirsin.
- Görüntü ya da ses taşıyor mu? Evetse Wi-Fi’ı ya da kabloyu seç. Zigbee ile Thread’in 250 kbit/s’lik hızı buna yetmez.
- Evde bir Zigbee koordinatörü ya da Thread sınır yönlendiricisi var mı? Varsa onu kullan; prize takılı her yeni cihaz o ağı güçlendirir. Böyle bir ağın yoksa ve yalnızca birkaç prize takılı cihaz alacaksan yerel çalışan Wi-Fi cihazları yeterli olabilir.
- Home Assistant’ta yerel çalışıyor mu? Wi-Fi cihazlarında entegrasyonun IoT sınıfına bak. Cihaz Matter destekliyorsa Matter da yerel bir yol.
- Uyumluluk listesinde var mı? Zigbee cihazlarını almadan önce Blakadder’ın ve Zigbee2MQTT’nin listelerine bak. Matter cihazının kutusunda Matter logosunu ara; yalnızca Thread logosu yetmez.
Donanım kilidine düşmemek
Videonun ana mesajlarından biri buydu: Bugün aldığın bir cihaz seni tek bir markaya ya da tek bir uygulamaya bağlamasın. Bunun için şunlara dikkat et:
- Standartlara yaslan. CSA’ya göre Zigbee sertifikalı ürünler açık bir standarda dayandığı için seni tek bir üreticiye bağlamaz. Matter’da da aynı cihaz aynı anda birden çok sistemde çalışabilir.
- Almadan önce listelere bak. Bir Zigbee cihazının ZHA’da ve Zigbee2MQTT’de nasıl çalıştığını Blakadder’ın listesi (yeni sekmede açılır) gösteriyor.
- Üreticinin merkezine mahkûm değilsin. Home Assistant’ın belgesine göre ZHA, üreticilerin kendi Zigbee merkezlerinin çoğunun yerini tutabiliyor. Merkezi elinde tutmak istersen onu Matter köprüsü olarak da kullanabilirsin.
- “Works with Home Assistant” rozetine bak. Bu programın şartlarından biri, cihazın yerel çalışması ve bulutun yalnızca isteğe bağlı olması.
- Zigbee ağının yedeği dursun. Ayarlar → Bağlantı → Zigbee → Yedekle ve geri yükle → Yedeklemeyi indir ile ağının bilgilerini bir dosyaya kaydedebilirsin. Bu yedek yalnızca ağ bilgilerini içerir. Adaptör değiştirirken aynı bölümdeki Ağ geçiş adaptörü seçeneği (İngilizcesi “Migrate adapter”) Zigbee ağını yeni adaptöre taşır.
- Thread ağlarını birleştir. Apple’ın ya da Google’ın Thread ağının bilgilerini Home Assistant’a aktarırsan sınır yönlendiricilerin ayrı ağlar kurmak yerine aynı ağı büyütür.
- Wi-Fi’da yerel entegrasyonu seç. Bulut simgeli entegrasyonlar üreticinin sunucusuna bağlıdır. Aynı cihazın Matter’lı bir sürümü ya da yerel bir entegrasyonu varsa onu tercih et.
Protokol seçimi bile bazen geri dönüşsüz değil. Örneğin Shelly’nin rehberine göre Gen4 cihazları Wi-Fi ve Matter ile ya da ayrı bir bellenimle Zigbee üzerinden çalışabiliyor; ikisi aynı anda olmuyor.
Takılırsan
Zigbee cihazı eşleşmiyor.
Cihazı fabrika ayarlarına döndür ve kullanacağın yerde eşleştir. Önce prize takılı cihazları ekle. Pilli bir cihazsa pilini değiştir. Xiaomi ve Aqara cihazları 10–20 dakikalık sabır isteyebilir. ZHA’da ağ kapandıysa “Try again” ile yeniden aç.
Zigbee cihazları ara ara kopuyor.
Koordinatörü uzatma kablosuyla USB 2.0 portuna tak; SSD’den, USB 3 cihazlarından ve modemden uzaklaştır. Prize takılı yönlendirici sayısını artır ve Zigbee ampulleri duvar anahtarından kapatma. Zayıf bağlantıları Ayarlar → Bağlantı → Zigbee → Haritayı göster ile bul.
Pilli bir Xiaomi ya da Aqara sensörü, bağlı olduğu yönlendirici kapanınca bir daha gelmiyor.
Zigbee2MQTT’nin belgesine göre bazı Xiaomi modelleri yeni bir ebeveyn aramıyor. Sensörü yeniden eşleştir. Bu cihazlar bazı marka yönlendiricilerle de uyumsuz olabiliyor; Home Assistant’ın belgesi bunların listesini veriyor.
Wi-Fi ile Zigbee birbirini bozuyor gibi.
Önce modemin 2,4 GHz kanalını 1, 6 ya da 11’e sabitle ve genişliğini 20 MHz yap. Sorun sürerse Zigbee kanalını Akıllı ile ya da 15, 20, 25’ten birine taşı. Ayrıntılar
ZHA’dan Zigbee2MQTT’ye geçtim; otomasyonlarım çalışmıyor.
Cihazlar Zigbee2MQTT’den yeni varlık kimlikleriyle gelir; otomasyonların eski kimlikleri arıyor. ZHA entegrasyonunu sildikten sonra yeni varlıklara eski kimliklerini ver; bu kimlikleri kullanan otomasyonlar yeniden çalışır. Tetikleyici ya da işlem olarak Cihaz seçtiğin otomasyonlarda ise cihazı yeniden seçmen gerekir. Kimliği değiştirmeyi Cihaz, varlık, alan ve etiket rehberinde anlattım.
ZBT-2’yi Thread’e çeviremiyorum; adaptörün Zigbee Ev Otomasyonu entegrasyonu tarafından kullanıldığı yazıyor.
Adaptör ZHA’da kullanılıyor ve ZBT-2 aynı anda tek protokol çalıştırıyor. Zigbee ağını önce başka bir adaptöre taşı ya da ZHA’yı sil. Zigbee’yi kaybetmek istemiyorsan Thread için ikinci bir adaptör kullan.
Matter cihazı eklerken Companion uygulamasını kullanmam gerektiği yazıyor.
Yeni Matter cihazlarını telefondaki Home Assistant uygulamasıyla eklersin; bilgisayarın tarayıcısından eklenmiyor.
Thread cihazı eşleşmiyor ya da kurulum yarıda kalıyor.
Cihazın hâlâ eşleştirme modunda olduğunu kontrol et; çoğu cihaz bu modda kısa süre kalıyor. Telefonunu yeniden başlat. Thread ağının bilgilerini telefona gönderdiğinden emin ol. Mesh Wi-Fi sistemin çoklu yayını süzüyor olabilir; modeminde multicast, IGMP snooping ve mDNS ayarlarına bak.
Onarımlar’da “IPv6 devre dışı bırakılmış ancak Matter tarafından zorunlu tutulmaktadır” uyarısı var.
Ayarlar → Sistem → Ağ sayfasında IPv6’yı Otomatik yap.
Thread cihazları ara ara kayboluyor. OpenThread Border Router uygulamasının günlüğünde sık sık ChannelAccessFailure yazıyor.
Kanal kalabalık. Thread kanalını 25’e ya da 26’ya taşı. Ayrıntılar
Matter cihazının bellenimini Home Assistant’tan güncelleyemiyorum; “Target node did not process the update file” hatası çıkıyor.
Apple’ın sınır yönlendiricisi üzerinden Home Assistant’tan güncelleme yapılamıyor. Ağa bir Home Assistant sınır yönlendiricisi ekle. Apple’ın sınır yönlendiricilerini kapat, en az 30 dakika bekle ve güncellemeyi yeniden dene.
Matter cihazları ayrı bir VLAN’dayken bulunmuyor.
Matter, yerel IPv6’ya ve mDNS’e dayanıyor. Wi-Fi’lı Matter cihazlarını ve sınır yönlendiricilerini Home Assistant’la aynı ağda tut. Ağını olabildiğince sade kur.
Wi-Fi cihazı kurulumda ağı bulamıyor ya da ara ara kopuyor.
Cihaz büyük ihtimalle yalnızca 2,4 GHz destekliyor. Ayrı bir 2,4 GHz ağ adı aç ve bant yönlendirmeyi kapat. Shelly cihazda en az −67 dBm sinyal öneriyor; metal bir kasa sinyali 10–20 dB düşürebiliyor. DHCP havuzunun dolmadığını da kontrol et.
İnternet gidince bazı cihazlar Home Assistant’ta çalışmıyor.
Bu cihazların entegrasyonu bulut kullanıyor (İnternet gerektirir). Cihazın yerel bir entegrasyonu, Matter desteği ya da Zigbee/Thread’li bir sürümü varsa onu tercih et.
Bir cihazın koptuğunu çok geç fark ediyorum.
Aşağıdaki otomasyonu kur.
Kopan cihazı haber veren otomasyon
Pilli bir sensör sessizce koparsa bunu çoğu zaman günler sonra fark ederiz. Bu otomasyon, seçtiğin cihazlardan biri 30 dakika boyunca yanıt vermezse Home Assistant’ın Bildirimler bölümüne bir not düşer.
Ayarlar → Otomasyonlar ve sahneler’e gir ve Otomasyon oluşturun’a bas. Açılan pencerede Yeni bir otomasyon oluşturun’u seç. Sağ üstteki üç noktadan YAML’de düzenle’yi seç, kutudaki her şeyi sil ve şu kodu yapıştır:
alias: Kopan cihaz uyarısı
description: Seçtiğim cihazlardan biri 30 dakika yanıt vermezse haber verir.
triggers:
- trigger: state
entity_id:
- binary_sensor.salon_kapi # (izlemek istediğin ilk varlık)
- sensor.yatak_odasi_sicaklik # (istediğin kadar varlık ekleyebilirsin)
to: unavailable
for:
minutes: 30 # (kaç dakika sonra haber verileceği)
actions:
- action: persistent_notification.create
data:
title: Cihaz yanıt vermiyor
message: "{{ device_name(trigger.entity_id) or trigger.to_state.name }} 30 dakikadır yanıt vermiyor."
mode: queued
Sonra Kaydet’e bas. Örnekteki binary_sensor.salon_kapi ve sensor.yatak_odasi_sicaklik adlarını ben uydurdum. Kendi varlık kimliklerini Ayarlar → Cihazlar ve hizmetler → Varlıklar sekmesinde bulabilirsin. # ile başlayan notları Home Assistant okumaz ve otomasyonu kaydederken siler. Süreyi değiştirirsen mesajdaki “30 dakikadır” kısmını da değiştirmeyi unutma.
Hangisinden başlamalıyım?
| Durumun | Önerim |
|---|---|
| Hiç akıllı cihazım yok; birkaç priz ve ampulle başlayacağım. | Yerel entegrasyonu olan ya da Matter destekleyen Wi-Fi cihazları. Modemin yeter. |
| Kapı, pencere ve hareket gibi çok sayıda pilli sensör kuracağım. | Bir Connect ZBT-2 ile Zigbee (ZHA). Önce prize takılı cihazları, sonra sensörleri ekle. |
| Evde HomePod mini, Apple TV 4K ya da Nest Hub (2. nesil) var. | Thread ve Matter. Sınır yönlendiricin zaten hazır; Home Assistant’a Matter entegrasyonunu kur. |
| Zigbee ağım var, yeni Matter cihazları da almak istiyorum. | Zigbee’ye dokunma. Thread için ikinci bir adaptör kullan; tek adaptörü iki protokole bölme. |
| Kamera ve görüntülü zil kuracağım. | Wi-Fi ya da mümkünse Ethernet |
| Kendi sensörümü yapmak istiyorum. | Prizden beslenen projelerde ESPHome ile Wi-Fi. Pilli bir projede derin uykuyu hesaba kat. |
| Her şey internetsiz de çalışsın istiyorum. | Zigbee, Thread ve Matter, bir de yerel Wi-Fi entegrasyonları. İnternet gerektirir yazan entegrasyonlardan uzak dur. |
| Evim büyük ve birkaç katlı. | Zigbee ve Thread için her kata prize takılı cihazlar; Wi-Fi için ek erişim noktaları; Bluetooth sensörler için ESPHome Bluetooth proxy’leri |
Son söz
Toparlarsak: Tek bir kazanan yok. Wi-Fi çok veri taşıyan ve hep prize bağlı cihazlarda öne çıkıyor. Zigbee pilli sensörlerde ve geniş cihaz seçeneğiyle hâlâ çok güçlü. Thread ise Matter’la birlikte markalar arası çalışan yeni nesil cihazların ağı olarak öne çıkıyor. Benim önerim, üçünü de yerinde kullanmak ve her cihazın Home Assistant’ta yerel çalıştığından emin olmak.
Bu karşılaştırmayı videoda da anlattım: Wi-Fi, Zigbee ve Thread karşılaştırma videosu (yeni sekmede açılır). Bluetooth, Z-Wave ve 433 MHz dahil bütün bağlantı türlerini Akıllı evde bağlantı türleri rehberinde topladım. Cihaz seçerken cihaz karşılaştırma sayfalarımızdaki Bağlantı süzgecini kullanabilirsin. Zigbee Green Power anahtarları ve Matter kameraları gibi en yeni gelişmeleri de HACS bitti yazısında anlattım.
Sen evinde hangi protokolü kullanıyorsun? Cihazlarında kilitlenme ya da kopma yaşıyor musun? Videonun altına yaz; belki bir sonraki videoda en çok yaşanan sorunlara birlikte bakarız.
Kaynaklar
- Home Assistant: Zigbee Home Automation (ZHA) belgesi (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant: Thread belgesi (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant: Matter belgesi (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant: Connect ZBT-2 (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant: Donanımlar (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant 2026.9 sürüm notları (Ayarlar → Bağlantı sayfası) (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant 2026.11 sürüm notları (yeni sekmede açılır)
- Home Assistant geliştirici belgesi: IoT sınıfları (yeni sekmede açılır)
- Zigbee2MQTT: Desteklenen cihazlar (yeni sekmede açılır)
- Zigbee2MQTT: Ağ menzilini ve kararlılığını iyileştirmek (yeni sekmede açılır)
- Blakadder: Zigbee cihaz uyumluluk listesi (yeni sekmede açılır)
- Thread Group: Sık sorulan sorular (yeni sekmede açılır)
- OpenThread: Thread ağındaki roller (yeni sekmede açılır)
- CSA: Zigbee 4.0 ve Suzi duyurusu (yeni sekmede açılır)
- CSA: Matter 1.6 duyurusu (yeni sekmede açılır)
- Wi-Fi Alliance: Wi-Fi 6 (yeni sekmede açılır)
- Shelly: Gen2 cihazlar için ağ tasarım rehberi (yeni sekmede açılır)
- Espressif: ESP32 veri sayfası (yeni sekmede açılır)
- Espressif: Wi-Fi kanal seçimi rehberi (yeni sekmede açılır)
- Texas Instruments: CC2652R veri sayfası (yeni sekmede açılır)
- Texas Instruments: IEEE 802.15.4 kanalları ve Wi-Fi (AN074) (yeni sekmede açılır)
